Tv-maker en ondernemer Luc Haekens is niet voor één gat te vangen. Van de ernst van Panorama naar de feelgood van De Droomfabriek, van anonieme verteller voor Man Bijt Hond naar gezicht van De Ideale Wereld, van de gouden kooi naar het ondernemerschap. De rode draad doorheen die levenswerken: “Humor en nooit iets tegen mijn goesting doen. Als iets routine wordt, zoek ik iets anders.”

We spreken Luc Haekens de dag nadat hij een keynote heeft uitgetest. Thema: humor op het werk. “Ik ben try-outs aan het doen om de juiste balans te vinden. Het gaat over humor, dus het moet om te lachen zijn. Maar het mag niet gewoon comedy zijn, want dan denken de mensen in de zaal: ‘Ok, goed gelachen, maar wat hebben we hier nu aan?’ Met elke try-out komt de gulden middenweg dichterbij. Wat me opvalt in de reacties achteraf is dat mensen er echt naar snakken om meer te lachen op het werk.”

“Ik heb het geluk gehad dat ik altijd gewerkt heb op plekken waar er heel veel gelachen werd. Het klinkt contradictorisch, maar mensen gaan harder en beter werken als ze vaak lachen. Soms vergat ik zelfs dat ik eigenlijk aan het werk was. Maar je kan humor niet forceren. Je kan als CEO niet ineens moppen gaan vertellen en dan hopen dat de rest volgt. Humor komt vanzelf als de cultuur en de sfeer goed zitten. Niet omgekeerd. Je moet de juiste weg volgen.”

“Een paar jaar geleden heb ik een documentaire gemaakt over politicus Steve Stevaert (De schaduw van de macht). Een triest verhaal van een gevallen held, met een dramatisch einde. Maar zelfs bij zo’n bloedserieus programma gebruik ik humor als ijsbreker. Voor de camera begint te lopen voor een interview zwans ik altijd een beetje. Dat maakt mensen losser en opener. Pas op, dat is geen ingestudeerd trucje. Ik zit gewoon zo in elkaar, ik ontdooi mensen met humor.”

Geen carrièreplan

“Als 17-jarige deed ik vakantiewerk in het slachthuis. Ik moest de kalveren aan een ketting rond hun poten naar boven hijsen. Het was goed betaald, maar ik vond het verschrikkelijk. Na een week was ik weg. Toen wist ik al: elke dag tegen je goesting naar je werk gaan, wat een hel. Ik heb nooit een carrièreplan gehad. Maar het is uiteindelijk zo gelopen dat ik zelden of nooit iets tegen mijn zin heb gedaan.”

“Aan het RITCS raakte ik gefascineerde door radiodocu’s. Dat waren eigenlijk podcasts avant la lettre. Ik mocht radiodocu’s maken voor de BRT, ik heb er ook een paar prijzen mee gewonnen. Op een dag kreeg ik telefoon van Dirk Tieleman van Panorama, die me vroeg om de overstap te maken naar tv. Panorama, dat was het vlaggenschip van de nieuwsdienst. En de nieuwsdienst, dat was het vlaggenschip van de hele BRT. Het liep er vol serieuze mensen. Ik kon het toen al niet laten om een vleugje humor in mijn documentaires te steken, bijvoorbeeld in de muziek die ik onder de beelden monteerde. Een paar ouwe rotten hadden het daar moeilijk mee, maar mijn hoofdredacteur Kris Borms moedigde me net aan.”

“Na Panorama heb ik voor De Droomfabriek gewerkt. Van zowat het ernstigste BRT-programma naar hét entertainmentprogramma bij uitstek. Pure feelgood. Het zegt wel iets over mijn nood aan afwisseling. Ik maakte Bij De Droomfabriek de reportages die het verhaal achter de droom vertelden. Tv was toen nog iets magisch. Als je bij mensen thuis ging filmen, dan was het halve dorp uitgerukt. Overal waar “den tv” kwam, was het feest.”

De petites histoires van de underdogs

“Ik gaf ondertussen zelf les aan de radiostudenten aan het RITCS. Op een dag zag ik in de gangen een poster hangen van een gloednieuw productiehuis dat talent zocht: Woestijnvis. De poster was bedoeld voor studenten, maar ik was getriggerd en ben als oudere jongere met Wouter Vandenhaute gaan praten. Hij liet me de generiek van het programma Man bijt hond zien. Eerlijk: ik snapte er de ballen van. Maar ik mocht voor Man Bijt Hond doen wat ik graag doe: het hele land doorkruisen om opmerkelijke mensen te ontmoeten. Geen bekende koppen, geen helden, maar underdogs met heerlijke petites histoires.

“Het programma kende een moeizame start, kijkers snapten het concept niet echt. Ter hunner verdediging: er wás ook niet echt een concept. Op een dag haalden we plots meer dan een miljoen kijkers. Wouter deed een belofte: champagne op zijn kosten elke keer de kijkcijfers boven het miljoen uitkwamen. Na drie dagen is hij al moeten stoppen, we rondden dag na dag die kaap.”

“Ik denk dat ik toen onbewust al ben aangestoken door het ondernemersvirus. Het was een speciale tijd. Woestijnvis barstte van de dadendrang en de ambitie, maar er was ook veel onzekerheid. Ik hou wel van die pioniersgeest. Het was echt een beetje wij tegen de rest van de wereld. Ik denk dat veel ondernemers zich daarin herkennen.”

Truken van de foor

“Ik ben ook eigen programma’s gaan maken, zoals Napels Zien. Maar: altijd op de achtergrond, onzichtbaar voor de kijker. Toen werd De Ideale Wereld gelanceerd en pushten ze mij om ook zelf in beeld te komen bij de reportages die ik draaide. De eerste tests waren echt dramatisch. Mijn ongemak spatte van het scherm. De regisseur zei ten einde raad: ‘doe gewoon zoals ge echt zijt’. Dat werkte. Ik kan mensen blijkbaar met een uitgestreken gezicht vanalles op de mouw spelden.”

“Dan hadden we een brainstorm en opperde er iemand: wat als we mensen nu eens wijsmaken dat de president van China in het land is en een zwarte man is? “Zot, dat gelooft toch niemand!” Wel dus. Haal een televisiecamera boven en mensen geloven álles. Ik ging samen met een zwarte acteur met een hoedje op naar de markt in Tienen en we hadden al bij de eerste voorbijgangers prijs: “Welcome in Tienen, mister president!”

“Ik houd niet van routine. Als het te gemakkelijk wordt, ga ik zoek naar iets anders. Ik ben er als de dood voor om mezelf te herhalen, om dezelfde truken van de foor te blijven recycleren.”

Laatbloeier wordt ondernemer

“Een eigen onderneming zat al lang in mijn hoofd. Maar ik heb de stap altijd uitgesteld. Ik zat goed bij Woestijnvis. Ik had er autonomie, vrijheid, vertrouwen en al die andere dingen die een mens nodig heeft. Waarom dan veranderen? Uiteindelijk kroop het bloed toch waar het niet gaan kan en ben ik ondernemer geworden. Met Djangoo maak ik televisiemagazines en podcasts voor bedrijven.”

“Als laatbloeier sta je toch anders in het ondernemerschap. Twintig, dertig jaar geleden zou ik binnen de kortste keren failliet zijn geweest. Nu was alles evengoed nieuw voor mij, ik had totaal geen netwerk in de ondernemerswereld. Maar rond je vijftigste weet je natuurlijk wel goed wat je kan en niet kan. Ik neem geen zotte risico’s. Nog een groot voordeel: ik heb mensen leren doorgronden. Ik voel instinctief aan wie ik kan vertrouwen, ik zal niet snel in zee gaan met mensen die hun beloftes niet nakomen.”

“Hier past wel een disclaimer: ik bevind me als ondernemer in een luxepositie. Ik geef nog les, ik maak nog reportages voor Man Bijt Hond. Een uitstekend antigif voor de eenzaamheid van het ondernemen, maar het geeft me ook de zekerheid die veel ondernemers niet hebben. Zelfs als ik volgende maand geen enkele klant heb, zal ik nog niet moeten overleven op boterhammen met choco.”

Bestseller of fiasco?

“Ik amuseer me nog altijd te pletter, maar ik droom van nog een levenswerk. Ik ben een geweldige fan van de Nederlandse schrijver Herman Koch. Hij schrijft heel donkere boeken, thrillers bijna, maar met geweldig veel humor. Ik wil uitzoeken of ik dat ook kan. Binnen een paar jaar wil ik mij een paar maanden ergens terugtrekken en niets anders doen dan schrijven. Misschien wordt het een bestseller, misschien wordt het een compleet fiasco. Ik wil het tenminste geprobeerd hebben.”