“Ik was de rijke expat in onze vriendenkring, en plots was ik de arme ondernemer.” Bart Buyse stopte met zijn internationale topjob om een eigen keten van koffiebars uit de grond te stampen. IzyCoffee heeft er geen simpel jaar opzitten, maar de droom blijft dezelfde: “Een wereldspeler worden.”

“Two roads diverged in a wood and I took the one less travelled.” Het is de lijfspreuk van Bart Buyse, al van toen hij als tiener de film Dead Poets Society zag (en ontelbare keren herbekeek). In de film citeert hoofdrolspeler Robin Williams het gedicht van Robert Frost om zijn studenten aan te manen vooral hun eigen weg te zoeken in het leven. “Ik was aan het kijken en ik dacht: ‘Wow, dat ben ik.’ Als iedereen de veilige weg kiest, dan kies ik voor de andere weg. Ik wil nooit in de massa zitten.”

“Ik heb 20 jaar voor Lufthansa gewerkt. Eerst in Brussel, dan in Londen, Sint-Petersburg en Warschau, en de laatste drie jaar in Frankfurt. Ik heb afwisseling nodig en ik neem graag risico’s. Hier in België hebben we nul appetijt voor risico. Dat zie je in alle geledingen van de samenleving. Mijn carrière liep geweldig, mijn loon was meer dan mooi. Ik had veel autonomie in mijn job, er was niemand die over mijn schouder meekeek. Alleen: ik heb niet graag té veel zekerheid. Het moet spannend blijven.”

“Ik ben altijd een intrapreneur geweest. Dan is de stap niet zo groot om een entrepreneur te worden. Ik heb mijn job opgezegd en heb tegen jan en alleman verteld dat ik ging ondernemen. Ik had alleen nog geen flauw idee in welke markt of met welk product.”

Koffie of schilderborstels?

“We zijn dan met het gezin voor twee jaar op wereldreis vertrokken. Het eerste doel was ontdekken en dolce far niente, maar ik wilde ook mijn ondernemersdoel scherp krijgen. Op reis ben ik bij koffie beland. Voor we op reis vertrokken, dronk ik ironisch genoeg niet eens koffie. Maar in Azië raakte ik gefascineerd door al die toffe lokale koffiebarketens die de grote spelers, de Starbucksen van deze wereld, het vuur aan de schenen legden.”

“Ik ben marktonderzoek gaan doen en ik zag een gat in de markt. Aan de ene kant had je de grote multinationals die je overal ter wereld ziet, of toch minstens overal op één continent. Aan het andere eind van het spectrum heb je de single entity shops, de koffiebars met één vestiging en een vast cliënteel. Toen, in 2016, waren dat de plekken waar je het typische hippe koffiebarpubliek aantrof. Tussen die twee uitersten zag ik nog een zee aan ruimte.”

“Ik had niets met koffie. Ik ben vooral een ondernemer, ik zou evengoed schilderborstels kunnen verkopen. Vandaag ben ik gepassioneerd door koffie, het is een fantastisch product. Ik heb toerisme gestudeerd, ik heb 20 jaar in de luchtvaart gewerkt, het was vooral het wereldse karakter van koffie spreekt me aan. Van Zuid-Amerika tot Azië, overal tussen de twee keerkringen groeit koffie. Er zijn ontelbare plaatselijke varianten en specialiteiten. Ik wil naar al die landen bereizen, al die plantages bezoeken. Maar die passie voor koffie is ontstaan dankzij mijn koffiebars. Niet omgekeerd.”

Onder de brug van Izegem

“Mijn eerste wapenfeit was een vintage koffietruck onder de brug aan het station van Izegem. Vandaar de naam ‘Izy’. Vraag 100 mensen waar je het best een koffiebar begint, en niémand zegt ‘Izegem’. Er zullen er 50 Brussel zeggen, 25 Antwerpen en nog eens 25 Gent. Maar Izegem? Dan verklaren ze je zot. De meeste ketens, in wat voor sector dan ook, beginnen in de grootstad en breiden zo verder uit naar kleinere steden. Ik wilde het anders aanpakken. Mijn olievlekstrategie begon in het kleine Izegem.”

“De eerste dag verkocht ik misschien vijf koffies, de vijfde dag waren het er honderd. De truck werd een koffiebar. En na het eerste succesvolle weekend was ik de volgende vestiging al aan het plannen. Na Izegem volgden Tielt en Torhout, pas later zijn we ook naar de grote steden gegaan.”

“Of ik na die eerste dag aan mezelf twijfelde? Tuurlijk. Ik twijfel constant, ik stel mijn keuzes constant in vraag. Dat is gezond. Mensen die nooit twijfelen, dagen zichzelf ook nooit uit. (lacht) Ik was in onze vriendenkring jarenlang de rijke expat, nu was ik ineens de arme ondernemer. Het hielp dat ik niet materialistisch ingesteld ben. Aan het begin van mijn loopbaan was ik wel gevoelig voor status en rijkdom, ik werd daar zeker onbewust mee door gedreven. Nu ben ik daarvan verlost.”

“Het klinkt misschien wat melig, maar ik werk gewoon heel erg graag. Altijd gedaan, wat ik ook deed en waar ik ook was. Ik sta optimistisch en positief in het leven. Ik sta iedere dag op met een grote smile van hier tot in Oostende. Ik kan me oprecht geen dag herinneren waar ik slechtgezind uit mijn bed ben gekomen. Ik werk niet omdat het moét, ik haal er voldoening uit. Voor veel mensen is hun werk een noodzakelijk kwaad. Dat lijkt me verschrikkelijk. Ik heb het nooit als ballast beschouwd, ik werk voor mijn plezier.”

Gezondheidsoefening

“IzyCoffee is heel snel gegroeid. Op het hoogtepunt hadden we 23 vestigingen. Nu de economie slabakt, hebben we een herstructurering doorgevoerd. Al noem ik het liever een gezondheidsoefening. We hebben een aantal vestigingen gesloten, de minder rendabele shops hebben we geconverteerd naar coffee corners die in franchise worden uitgebaat. Nu zitten we aan 17 vestigingen, tegen het einde van het jaar mik ik terug op 30. Als ondernemer mag je niet te emotioneel zijn. Natuurlijk is het niet fijn om een koffiebar te sluiten. Maar er is ook de financiële realiteit waar je rekening mee moet houden. Een zaak stopzetten, is ook een teken van respect voor je personeel en je klanten die de allerhoogste kwaliteit verdienen.”

“Ik wil als ondernemer niet alleen de succesverhalen delen, ik wil ook eerlijk zijn als het even minder goed gaat. Ik wil altijd maar vooruit. Stilstand maakt me zenuwachtig, achteruitgang nog meer. Maar als het altijd alleen maar goed zou gaan, dan zou ik mijn interesse ook verliezen. Ik heb van bergbeklimmers geleerd dat je soms een paar stappen achteruit moet zetten om een ander en beter pad te kiezen.”

100% misbaar

“Nog een les die ik onderweg heb geleerd: kalm blijven bij grote beslissingen. Niets overhaasten. Als ik bij Lufthansa eens een slechte keuze maakte, was dat nooit dramatisch. Het bedrijf zou niet failliet gaan, ik zou ook niet failliet gaan. Neem ik nu een heel slechte beslissing, dan gaan IzyCoffee én ikzelf in het ergste geval wél failliet. Je moet geen dingen op de lange baan schuiven, maar het helpt vaak als je een beslissing even laat liggen. Na een paar dagen is de mist in je hoofd opgetrokken en kijk je helderder naar de keuze die je moet maken.”

“Ik ben altijd een teamspeler geweest, maar de meeste grote beslissingen neem ik alleen. Bij momenten is het ondernemerschap eenzaam, absoluut. Tien jaar geleden ben ik voor het eerst alleen op reis gegaan. In het begin vond ik dat helemaal niet leuk, ondertussen doe ik het ongelooflijk graag. Dat is met ondernemen ook moeten groeien. Ik voel me 22, maar ik ben wel 53. Het nadeel van mijn leeftijd is dat mentoren en coaches me minder inspireren. Mijn rugzak is stevig gevuld. Is die ervaring nodig om succesvol te ondernemen? Niet noodzakelijk, maar ik haal er wel hulp uit.”

“Je mag jezelf ook niet te belangrijk maken als ondernemer. Dat is nefast voor je ego en je bedrijf. Nu zitten we in een moeilijkere periode. Dan ben ik als oprichter nog een meerwaarde in het bedrijf. Maar in minder moeilijke periodes? Dan ben ik ondertussen 100% misbaar.”

Een kleine wereld

“De wereld ontdekken, dat blijft aan me trekken. Ik wil nog eens op wereldreis met ons gezin. We wachten best niet té lang. De eerste keer – de jaren net voor Izy – waren mijn kinderen nog piepjong. Nu zijn ze 10 en 12 en is er nog een dochter van anderhalf jaar bijgekomen. Binnen een paar jaar vinden de oudsten het waarschijnlijk saai om er nog met mama en papa op uit te trekken. Maar als dat nog drie jaar duurt, is het ook geen ramp.”

“Eerst wil ik van Izy een wereldspeler maken. Dat is vanaf dag één mijn doel geweest. Sommige mensen verklaren mij zot als ik dat luidop uitspreek. Zeker nu. Maar ik zie ondernemerschap als iets cyclisch. Hoe groot we worden, interesseert me niet. Ik wil gezond groeien, maar ik kijk verder dan ons kleine landje. Ik kom uit de luchtvaartwereld, daar zie je vanop de eerste rij hoe klein de wereld eigenlijk is.”