Andreas Vandensande weigert zich te laten samenvatten in één functietitel. Hij werkte in de geestelijke gezondheidszorg, renoveert woningen, legt tuinen aan en maakt creatieve houtconstructies. Hij volgde een opleiding tot boswachter, bouwde een tiny house, brengt mensen samen in zijn buurt en droomt van een Europese bomenapp en een documentaire podcast over Oeganda. Op het eerste gezicht lijken dat losse puzzelstukken. Voor Andreas zijn het bouwstenen van een levenswerk dat nog volop vorm krijgt. Waar een levenswerk vaak wordt voorgesteld als een herkenbare loopbaan of een einddoel om naartoe te werken, kiest Andreas voor ruimte. Om te zoeken, te proberen, te maken, los te laten en zichzelf telkens opnieuw uit te vinden. Hij wil nog niet vastleggen welke vorm zijn bijdrage uiteindelijk zal krijgen. Vandaag legt hij de fundamenten. Wat daaruit zal groeien, hoeft hij nog niet te weten.

Hij vindt het woord levenswerk moeilijk. “Het klinkt alsof je terugblikt op een rijke carrière en kunt samenvatten waar je je hele leven naartoe hebt gewerkt. Maar ik ben nog aan het dromen en bouwen. Ik verzamel mijn puzzelstukken nog.”

Bewust zoeken

Andreas weet intussen vrij goed wat hem gelukkig maakt en waar hij belang aan hecht. Alleen laat zich dat niet vertalen naar één beroep of toekomstbeeld. “Ik weet min of meer wie ik ben. Dat is meer een gevoel dan iets wat ik in een titel kan vatten. Hoe ik dat verder moet neerzetten, is op sommige vlakken nog een vraagteken. Maar ik heb vertrouwen dat het vorm krijgt als ik kansen blijf grijpen en dingen blijf uitproberen.”

Zoeken klinkt vaak alsof je verloren bent of achterop loopt. Andreas ziet het anders. “Ik heb het gevoel dat veel mensen niet meer durven zoeken of dingen in vraag durven stellen, omdat dat onveilig kan voelen. Maar ik ben heel bewust aan het zoeken.”

Die zoektocht verloopt vandaag in het ritme van een jong gezin. Andreas en zijn vrouw Tessa hebben twee jonge kinderen. Zij kiezen er bewust voor om veel aanwezig te zijn en de oudste na school op te halen. Dat betekent dat zijn werk soms op een lager pitje staat, maar daar heeft hij vrede mee.

Hoofd en handen

Andreas studeerde kinesitherapie in de geestelijke gezondheidszorg en werkte aanvankelijk in de psychiatrie. “Er zit een deel in mij dat graag bij mensen is wanneer ze door een moeilijke periode gaan. Ik vind het waardevol om daar deel van te mogen zijn.”

Toch botsten de structuren en hiërarchieën in de psychiatrie met zijn behoefte aan autonomie. Ook het repetitieve karakter van het werk begon te wegen. Hij voelde steeds sterker de behoefte om met zijn handen te werken, iets tastbaars te maken. Dat fysieke werk werd een tegengewicht voor zijn neiging om veel te denken en te voelen. Via verbouwingen, tuinwerken en onderaanneming rolde hij steeds verder het vak in. In 2019 kreeg zijn werk een naam: De Zilverberk.

“Ik heb nooit voor schrijnwerker gestudeerd. Ik ben er gewoon ingerold. Geleidelijk ben ik meer creatieve houtconstructies, speeltoestellen en buitenprojecten gaan maken. Ondertussen vinden mensen mij vanzelf.”

Het werk geeft hem vrijheid, zekerheid en voldoening. Maar hij voelt ook dat het niet het eindpunt is. “Ik kan dit en ik heb bewezen dat ik het kan. Dat geeft veiligheid. Maar ik wil niet mijn hele leven alleen dit doen. Soms vraag ik mij af: wat heb ik daarmee werkelijk bijgedragen aan de wereld?”

De Zilverberk

De naam van zijn bedrijf is niet toevallig gekozen. De zilverberk staat symbool voor wedergeboorte. Na een bosbrand of andere ingrijpende gebeurtenis is hij een van de eerste bomen die opnieuw verschijnt. “Een berk is een pioniersboom. Hij groeit op plekken waar nog weinig is en bereidt de bodem voor op wat later kan komen. Hij doet het voorbereidende werk voor een bos.”

Een berk is niet de boom die eeuwenlang het landschap bepaalt. Hij maakt nieuwe groei mogelijk en ruimt later plaats voor andere soorten. Die symboliek loopt ook door in de manier waarop Andreas onderneemt. De Zilverberk draait rond creatief houtwerk, maar rust op vier bredere waarden: balans, samenwerking, authenticiteit en duurzaamheid.

Een tijd werkte hij met personeel, maar hij merkte dat de klassieke verhouding tussen werkgever en werknemer hem niet lag. In 2024 zette hij bewust een stap terug: geen personeel meer, kleinere projecten en opnieuw meer ruimte voor creatief werk. “Met personeel moest ik een deel van mijn vrijheid afgeven. Ik merkte dat groter worden niet automatisch betekende dat het ook beter bij mij paste. Als ik met mensen samenwerk, wil ik dat we samen verantwoordelijkheid dragen.”

De Boswachter

Pas wanneer Andreas over De Boswachter vertelt, vallen verschillende puzzelstukken op hun plaats. De Boswachter ontstond vanuit de verhalen die zijn vader hem als kind vertelde voor het slapengaan. Vandaag is hij veel meer dan een personage. Hij is een eerbetoon aan zijn vader, maar tegelijk ook de figuur waarmee Andreas verhalen wil vertellen, zijn liefde voor de natuur wil delen en mensen wil uitnodigen om anders naar zichzelf, de ander en de wereld te kijken.”De Boswachter is eigenlijk de bezieling van alles wat ik wil laten groeien.”

Op termijn ziet Andreas De Boswachter als de overkoepelende visie achter een heel bos aan projecten. Initiatieven rond natuurherstel, maatschappelijke solidariteit, kwetsbare groepen en een meer holistische kijk op gezondheid kunnen er allemaal een plaats in krijgen. “Ik wil stap voor stap een bos zien groeien, vol projecten die we kunnen doorgeven aan volgende generaties.”

Daarmee krijgt ook De Zilverberk een andere betekenis. Het is niet zijn eindbestemming, maar de eerste stevige boom in dat grotere bos. Het bedrijf geeft hem financiële onafhankelijkheid en de vrijheid om ook projecten uit te bouwen die niet in de eerste plaats economisch hoeven te zijn.

“Onze levensstandaard hoeft voor mij niet veel hoger te worden. Ik zou liever meer vrije tijd hebben om te schrijven, een podcast te maken of projecten uit te werken die niet meteen geld hoeven op te brengen.”

Zijn huidige werk is daardoor tegelijk iets wat hij graag doet, een bron van inkomsten én het fundament waarop andere ideeën kunnen groeien.

So Stay

Een eerste concrete vertakking van die grotere visie is So(cial) Stay, een project dat Andreas samen met Tessa oprichtte. In zijn tuin bouwde hij een eerste tiny house en na een verplichte pauze (wegenwerken) bouwt hij nu een nieuwe. Het moet hem dicht bij zijn gezin houden, inkomsten genereren én ruimte creëren om andere ideeën uit te werken. Wat Andreas tijdens ons gesprek overigens niet vertelde, is dat hij in 2022 met een eerder tiny house deelnam aan Tiny House Battle op VTM. Het project is meer dan een bijzondere logie in het groen. Het vertrekt vanuit de overtuiging dat iedereen het verdient om er eens tussenuit te kunnen, ook wie het zich moeilijk kan veroorloven, of extra begeleiding nodig heeft tijdens een verblijf.

Andreas en Tessa gaan hiervoor op zoek naar naar projecten endoelgroepen die aan verminderd tarief of met ondersteuning komen overnachten. Ondernemerschap, natuur en maatschappelijke solidariteit komen er samen. Precies zoals Andreas het voor ogen heeft.

Bomen in kaart

Ook zijn liefde voor de natuur kan nog een nieuwe vertakking worden. Andreas volgde opleidingen in natuurmanagement en hoopt dit jaar zijn boswachter opleiding af te ronden. Van zijn tuin maakte hij een bos-tuin. “De natuur geeft mij veel rust, maar tegelijk ook onrust. Je ziet hoe sterk ze onder druk staat. Ik wil bijdragen aan het behoud van kwalitatieve natuur. Voor onze kinderen, maar ook omdat natuur en klimaat onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.”

Een van zijn ideeën is een Europese toepassing waarmee gebruikers op een speelse manier bomen kunnen herkennen en registreren. Ze zouden hier dan punten en badges mee verdienen. Een soort Pokemon-Go maar dan met maatschappelijke impact. Artificiële intelligentie zou kunnen helpen om hun leeftijd, omvang en gezondheid in te schatten. “Je zou een grote databank kunnen opbouwen: welke bomen staan waar en in welke toestand verkeren ze? Die informatie kan interessant zijn voor wetenschappers en overheden. Als je beter weet welke bomen waar staan, kun je ze ook beter beschermen.”

Hij wil daar ook een economische component aan koppelen. Lokaal hout dat vandaag vaak wordt verhakseld, zou zo een waardevollere bestemming kunnen krijgen. Ondernemers kunnen dan efficient kijken waar welke bomen beschikbaar zijn en deze gezamenlijk aankopen en ophalen. Opnieuw brengt hij werelden samen die meestal los van elkaar worden bekeken: natuur, technologie, economie en maatschappelijke waarde.

Ivan

Een andere droom brengt Andreas terug naar Oeganda, waar hij na zijn studies vrijwilligerswerk deed. Daar leerde hij Ivan kennen. Meer dan tien jaar hielden ze contact. Andreas betaalde zelfs zijn opleiding, tot Ivan plots alle contact verbrak. “Ik weet nog altijd niet wat er gebeurd is. Heeft hij het geld voor andere dingen gebruikt en durfde hij mij dat niet te vertellen? Of was het van bij het begin een verhaal om mij te misleiden?”

Ooit wil Andreas dat verhaal onderzoeken in een documentaire podcast om op die manier grotere vragen te stellen over ontwikkelingshulp, vertrouwen, ongelijkheid en de verhouding tussen het Westen en Afrika. “Wij zijn groot geworden op kap van vele andere regio’s door middel van slavernij en leegroof. Mede hierdoor zijn we geprivilegieerd en hebben we oneindig veel mogelijkheden om een leven op te bouwen, terwijl anderen ondanks al hun inspanningen niet vooruit geraken. Ik wil mijn eigen kinderen kansen geven. Maar tegelijk denk ik: er zijn zoveel mensen die niet dezelfde kansen krijgen. Ik wil graag de balans herstellen, onderzoeken hoe we dit best doen en erover spreken en schrijven. Hopelijk kan ik er nog iets mee doen dat impact heeft.”

Meer dan een maker

Wie naar De Zilverberk, De Boswachter, So Stay, de bomenapp en de documentaire podcast kijkt, ziet heel verschillende projecten. Toch vertrekken ze allemaal vanuit dezelfde beweging: Andreas wordt geraakt door iets, probeert het te begrijpen en wil er vervolgens iets van maken. Maar hij wil niet alleen maker zijn van tastbare dingen.

“Ik zou graag iets bouwen waarbij ik de visie kan bewaken en mensen rond mij heb die goed zijn in andere dingen. Mensen die mee een deel van de puzzel dragen en uitwerken.”

Hij denkt niet in afgewerkte projecten, maar in ideeën die kunnen groeien, vertakken en door anderen mee gedragen worden. Het fysieke maken blijft daarin belangrijk. “Ik denk dat ik altijd met mijn handen bezig zal blijven. Maar misschien wordt het meer mijn uitlaatklep. Iets wat mij uit mijn hoofd haalt en tot rust brengt, zonder dat het noodzakelijk mijn beroep blijft.”

Geen vast eindbeeld

Wie alle ideeën naast elkaar legt, zou kunnen denken dat Andreas uiteindelijk zal moeten kiezen. Maar dat is precies waar hij zich tegen verzet. “Ik wil van project naar project werken. Ik wil geraakt kunnen worden, mij er helemaal in storten, iets uitwerken en het daarna ook weer kunnen loslaten.”

Hij droomt van een leven waarin verschillende kanten van zichzelf afwisselend ruimte krijgen. Hij heeft therapie gegeven, lesgegeven, mensen begeleid, verbouwd, tuinen aangelegd en houtconstructies gemaakt. Toch voelt geen van die activiteiten als een volledig antwoord op de vraag wie hij is.

“Ik wil niet dat wat ik gisteren deed, bepaalt wat morgen nog mogelijk is.”

Andreas noemt zijn ervaringen en ideeën puzzelstukken. Maar misschien is het geen klassieke puzzel, waarin elk stukje één vaste plaats heeft en het beeld vastligt zodra het laatste stukje gelegd is. Zijn bouwstenen kunnen telkens opnieuw anders worden gecombineerd. Vandaag vormen ze een houtbedrijf, een tiny house en een sociale onderneming. Morgen misschien een podcast, een natuurproject of iets wat vandaag nog niet bestaat.

“Ik hoop dat ik een soort duizendpoot mag blijven. Dat ik op basis van wat ik voel en nodig heb verschillende dingen kan blijven doen.”

Altijd keren dezelfde thema’s terug: autonomie, natuur, creativiteit, samenwerking, rechtvaardigheid en betekenis. De Boswachter geeft die veelheid richting. De Zilverberk zorgt voor stevige wortels. So Stay is een eerste sociale vertakking. Andere projecten zijn voorlopig nog jonge scheuten.

Het fundament

Andreas groeide deels op in een omgeving waarin diploma’s, functies, promoties en zichtbare successen belangrijk waren. “”Ik heb geen titel waarvan ik kan zeggen: kijk eens waar ik al sta. Ik verzamel mijn puzzelstukken en heb dromen waar ik naartoe werk. Maar veel daarvan is nog niet concreet.”

Dat is de reden waarom hij zijn verhaal wilde vertellen. Om ruimte te maken voor het idee dat zoeken niet betekent dat je achterop loopt, dat een levenswerk geen vooraf bepaalde bestemming hoeft te hebben en dat je niet eerst aangekomen hoeft te zijn om iets waardevols te kunnen vertellen.

Maar Andreas is niet alleen aan het zoeken. Hij is al aan het bouwen. “Ik denk dat ik nog aan mijn fundament bezig ben. Aan mijn basis. Hoe snel het gebouw daarna zal worden opgebouwd, weet ik niet.”

Misschien wordt dat gebouw uiteindelijk geen gebouw, maar een bos, een plek waar verschillende ideeën kunnen wortelen, vertakken en elkaar versterken. “Ik hoop vooral dat ik geraakt kan blijven worden door wat ik belangrijk vind, dat ik mij daar helemaal in kan storten, er iets van kan maken en het daarna weer kan loslaten, om vervolgens opnieuw iets nieuws te ontdekken.”