Het beeld van de gerechtsdeurwaarder die meedogenloos meubels komt oplijsten, staat haaks op de manier waarop Patrick Van Buggenhout zijn beroep invult. Hij weigerde zich neer te leggen bij een systeem dat mensen in financiële ademnood verder de keel dicht knijpt. Met MyTrustO richtte hij 10 jaar geleden een neutraal platform op dat het klassieke incassomodel op zijn kop zet. “We zorgen dat mensen in alle rust en waardigheid hun financiële problemen kunnen aanpakken en daardoor torenhoge deurwaarderskosten, juridische escalaties en doffe miserie vermijden.” De mooie resultaten leidden intussen tot koninklijke erkenning.

Een deurwaarder tegen wil en dank

“Als je me als jonge gast had gevraagd wat ik wilde worden, dan zou ik nooit ‘gerechtsdeurwaarder’ hebben geantwoord. Ik wist amper wat het inhield. Het was mijn toenmalige vriendin in Leuven die op een dag zei: Waarom word je geen deurwaarder? Ik was heel verliefd en heb haar raad dus opgevolgd. Zeker niet omwille van de reputatie die deurwaarders toen hadden, wel integendeel.

Toen ik een paar jaar bezig was, ben ik de ambitie beginnen koesteren om het systeem van binnenuit te veranderen. Het sociale bewustzijn is me met de paplepel ingegeven. Ik kom uit een echt OCMW-nest. Mijn vader was OCMW-voorzitter, en bij ons thuis zat er letterlijk elke dag volk aan de keukentafel, in de gang of in de living te wachten op hulp. Ik heb in mijn hele jeugd amper werkdagen meegemaakt dat er géén hulpvrager bij ons over de vloer kwam. Ik zag daardoor van heel nabij hoe snel het leven kan kantelen. Een echtscheiding, een ziekte, een faillissement, partnergeweld … Het zijn allemaal gebeurtenissen die iedereen kunnen overkomen en je in een negatieve spiraal kunnen laten terechtkomen.”

Als innen mensen dieper in de schulden duwt

“Toen ik eenmaal aan de slag ging als deurwaarder, zag ik meteen waar het aan de incassokant schromelijk misging. In het klassieke systeem heb je bijvoorbeeld vijf schuldeisers en probeer je maandelijks 1.000 euro af te lossen. Aangezien ze los van elkaar werken, kom je in een waanzinnige carrousel terecht. Er komen vijf verschillende deurwaarders aan te pas, met elk hun eigen dagvaardingen, beslagen en kosten. Van die 1.000 euro gaat 700 euro naar gerechts- en incassokosten, waardoor er amper 300 euro overblijft voor het effectief delgen van de schuld. En het ergste? Schuldeisers hebben geen enkele controle of impact op elkaar, waardoor de afbetaling van een individuele schuld de problemen ten aanzien van de andere schuldeiser nog groter maakt. Met als gevolg dat het hele gezin mentaal en financieel in elkaar stort en schuldeisers veel minder kans hebben dat ze hun geld nog zullen ontvangen. Dat is geen schuldhulpverlening, dat is gekkenwerk, waar iedereen bij verliest.”

Rust brengen in de financiële chaos

“Met MyTrustO wilde ik die vicieuze cirkel doorbreken. Onze filosofie is gebaseerd op één centraal idee: rust creëren door de problemen als een neutrale, betrouwbare derde partij aan te pakken. Als iemand bij ons aanklopt, luisteren we eerst aandachtig en brengen we alle problemen in kaart. Door mensen hun verhaal te laten doen in vertrouwen en discretie krijgt de rol van deurwaarder plots een heel andere invulling. Dan kan hij zijn positie aanwenden om een plan op te zetten dat voor alle partijen een succes kan worden. Op financieel vlak leggen we alle vorderingen stil en stellen we één centraal afbetalingsplan op, met als gevolg dat van diezelfde 1.000 euro schuld, maximaal 60 euro per maand gebruikt wordt om de hele administratie en ontzorging te betalen. De overige 940 euro gaat rechtstreeks naar de afbetaling. Met als gevolg dat we veel meer schuld kunnen terugbetalen op veel kortere termijn.”

De mens achter de schuld

“Als schuldhulpverlener kijken we bij MyTrustO holistisch naar de mens. Voor de dingen waar we zelf geen kaas van hebben gegeten, werken we samen met een netwerk van partijen. We schuwen daarbij het woord ‘armoede’ te gebruiken. Het woord weegt als een verschrikkelijk stigma. Mensen vermijden met alle middelen dat het aan hen gaat kleven. Het zorgt ervoor dat ze pas hulp zoeken als het water hen al tot aan de lippen staat. Het klassieke systeem helpt hen daarbij omdat je bij het OCMW ook pas hulp kan krijgen als je, bij wijze van spreken al 30 centimeter aan problemen hebt opgebouwd. Wij zorgen ervoor dat mensen al vanaf 3 centimeter bij ons terechtkunnen.

Doordat we ondertussen een heel netwerk van organisaties hebben die onze werking kennen, zetten scholen, ziekenhuizen en energiebedrijven de boodschap van MyTrustO op hun facturen, waardoor we betalingsmoeilijkheden sneller kunnen aanpakken. Op die manier zorgen we ervoor dat de schuldeisers de beste schuldhulpverleners kunnen worden en vermijden we dat mensen effectief in een armoedespiraal terechtkomen. Wij spreken liever over ‘kansenbeperking’ en hoeden ons er ook voor dat we mensen gaan betuttelen. In de klassieke schuldhulpverlening moet je vaak je hele inkomen afstaan en krijg je 100 euro leefgeld per week. Dat fnuikt elk gevoel van eigenwaarde. Wij willen geen loon op onze eigen rekening ontvangen. Wij spreken een haalbaar bedrag af, en de mens behoudt zelf de regie over zijn budget. Zeker als je vader of moeder bent, is dat cruciaal. Je moet je tegenover je kinderen niet waardeloos hoeven voelen.”

Een systeem verander je niet zonder weerstand

“Het MyTrustO-model heeft deining veroorzaakt. In het begin stuitten we op heel wat weerstand omdat we aan het verdienmodel van klassieke incassokantoren en deurwaarders morrelden, maar ook de sociale sector reageerde soms argwanend. Zij vonden dat alles rond schulden een exclusieve taak van de overheid moest blijven. Wij bewijzen juist dat een private, neutrale filter het openbare systeem ontlast. Waar het OCMW vroeger 30 centimeter aan ellende moest oplossen, krijgen ze nu dossiers binnen die al voor een groot deel ontward zijn.”

Van buitenbeentje tot erkenning

“We stonden mee aan de basis van drie belangrijke wetten rond consumentenschulden, minnelijke schuldbemiddeling en overmatige schuldenlast, waardoor deurwaarders veel meer beperkingen kregen opgelegd. Schuldbemiddelaars moeten daardoor aan het CBB (Centraal Bestand van Berichten van beslag, delegatie, overdracht, collectieve schuldenregeling en protest) melden als iemand een minnelijke schuldbemiddeling heeft aangevraagd en deurwaarders moeten dat bestand voor elk nieuw beslag raadplegen en contact opnemen met de schuldbemiddelaar. Tussen 2015 en 2020 zag de Hoge Raad voor de Justitie o.a. door het bestaan van MyTrustO de zware dossiers van collectieve schuldenregeling met maar liefst 39 procent dalen. Dat we voor ons werk recent ook koninklijke en overheidserkenning kregen voor ons model, voelt als een kroon op het werk. Het bewijst dat de tanker aan het keren is.”

De bedding van de rivier veranderen

“Ik haal de voldoening niet enkel uit het correct innen van geld, maar vooral uit het herstellen van de rust in een gezin. Als een dossier afgerond is contacteren we de mensen altijd om hen te feliciteren. Dan hoor je telkens weer hoe hun leven opnieuw zuurstof heeft gekregen. Dan weet je dat we niet zomaar een steentje in de rivier hebben verlegd, maar eerder de bedding hebben veranderd.”