Joost Callens (56) was jarenlang het gezicht van een groeiend familiebedrijf. Achter het zichtbare levenswerk van bouwen en ondernemen loopt een parallel pad waarin vaderschap, kwetsbaarheid en verantwoordelijkheid samenkomen, zonder dat het ooit echt af is. Joost ontdekte dat zijn echte levenswerk niet zit in het bouwen van bedrijven, maar in het creëren van bedding waarin anderen en hijzelf kunnen groeien, verbinden en betekenis vinden.

“Als ik naar mijn leven kijk, dan zie ik eigenlijk twee lijnen. Er is een heel zichtbare lijn. Dat is het ondernemerschap. Het bouwen. Het bedrijf. De groei. Dat is het verhaal dat mensen kennen, dat gemakkelijk te vertellen is en waar al veel over geschreven werd. Maar daarnaast loopt er nog een andere lijn. En die is veel moeilijker te benoemen. Dat is de lijn van iemand die altijd bezig is geweest met vragen, zoeken, twijfelen, proberen begrijpen waarom we doen wat we doen en waarom we hier zijn. Ik voel dat die twee lijnen vandaag dichter bij elkaar komen. Ik weet niet of die ooit helemaal zullen samenvallen. En misschien hoeft dat ook niet.”

Bouwen en loslaten

“Ik bouw graag. Dat zit in mij. Iets creëren, laten groeien en samen met mensen iets realiseren. Dat geeft energie. Ik ben niet begonnen met het idee: ik ga ondernemer worden. Dat is gegroeid. Ik ben in het bedrijf gestapt en voor je het weet, zit je midden in een verhaal.” In 1996 namen Joost en zijn zus Claudia de leiding van het bedrijf over van hun vader. “Ik heb dat ook nooit alleen gedaan. Het was altijd samen. Met mijn zus, met een sterk team, met mensen die er mee hun schouders eronder hebben gezet. Maar op een bepaald moment voel je dat je moet loslaten. Ondertussen ben ik al anderhalf jaar geen CEO meer. Dat loslaten was niet evident. Want je laat ook een stuk identiteit los. En daarmee ook controle en zekerheid. En tegelijk geeft het ruimte om te voelen: wat wil ik nog? Waar wil ik mijn energie nog insteken? Wat is voor mij nog belangrijk?”

Hoofd en lichaam

“Mijn hoofd blijft altijd gaan. Ideeën, projecten. Het stopt nooit. Dat is typisch voor een ondernemer, denk ik. Dat is ook wat mij ver gebracht heeft. Maar mijn lichaam heeft mij de laatste jaren wel signalen gegeven.” Joost herinnert zich een opleiding die hem daarin confronteerde. “Het werd begeleid door een oudere man. Echt zo’n oud mannetje, maar met een enorme rust. Iemand die niet veel woorden nodig had, maar die wel zag wat er gebeurde.” 

Tijdens die opleiding werd een oefening gedaan met drie kussens. “Hij gooide drie kussens in de ruimte. En hij zei: dit staat voor drie delen van jezelf. Je lichaam, je hoofd en een derde deel waarvan we nog niet weten wat het is. Dat gaan we samen ontdekken.” Joost werd uitgenodigd om letterlijk op elk kussen te gaan staan. “Eerst moest ik op het kussen van mijn lichaam gaan staan. En mijn lichaam laten spreken. Zonder woorden.” Hij aarzelt even. “En ik begon gewoon te huilen. Echt hard te huilen. Zonder dat ik daar controle over had. Dat duurde tien minuten. De begeleider zei alleen: very clear.” 

Daarna moest hij op het kussen van zijn hoofd gaan staan. “En daar gebeurde iets helemaal anders. Daar kwam geen emotie. Daar kwam beweging. Ik stond daar met mijn armen te zwaaien, alsof ik van alles tegelijk aan het doen was. Verantwoordelijkheid. Moeten bewijzen. Doorgaan. Dat zat daar allemaal in. En ook ergens het gevoel van niet gelukkig zijn. Of toch niet volledig.”

Dan bleef dat derde kussen over. “En dat was vreemd. Want ik wist niet wat dat was.” Hij ging erop zitten. “En binnen de seconde zat ik bij mijn zoon, Toon.”

En Toon

Toon is de jongste zoon van Joost. Hij heeft een beperking. “En toen ik daar zat, met mijn ogen dicht, was hij daar gewoon. Heel helder.” Joost hoeft niet lang na te denken over wat dat moment betekende.“Daar viel voor mij alles samen. Ik vertelde wie hij was, hoe Toon in het leven staat. En de begeleider zei toen: besef je dat je leermeester continu bij jou is? Dat kwam zo hard binnen. Want dat is ook zo. Hij is altijd in het hier en nu. Hij is niet bezig met plannen, met doelen, met wat er nog moet gebeuren. Hij is gewoon aanwezig.”

En dat contrasteert met hoe Joost zelf leeft. “Wij zitten in ons hoofd. Altijd vooruit, altijd bezig. Met van alles. En Toon toont hoe het ook kan. Zonder filters.” Dat was echt iets dat mijn pad beïnvloed heeft. Omdat ik voelde: ik heb daar iets mee te doen. Maar ik wist nog niet wat.”

En zo zijn de  Toontjeshuizen gestart. Dat zijn kleinschalige woonprojecten voor volwassenen met een beperking, waar zelfstandig wonen gecombineerd wordt met ondersteuning op maat. Vandaag groeien ze uit tot een model waarin wonen, zorg en maatschappelijke betrokkenheid samenkomen. “We creëren woonplekken voor mensen met een beperking. Omdat de vraag die elke ouder zich stelt is: wat gebeurt er met mijn kind als ik er niet meer ben? Dat is een heel concrete angst. Zeker vandaag in een samenleving waar wonen zo moeilijk geworden is en waar de huizenmarkt zo onder druk staat. Voor mensen met een beperking is dat nog complexer. Zij kunnen vaak niet zelfstandig functioneren. Ze hebben begeleiding nodig maar willen ook autonomie. En daar proberen wij een antwoord op te bieden.”

Van verkopen naar verbinden

“Vandaag ga ik dus opnieuw de baan op, net zoals vroeger. Maar vroeger verkocht ik huizen. Nu ontmoet ik families, die bereid zijn om een stuk van hun vermogen ter beschikking te stellen. Het is geen klassieke gift maar een engagement, waarbij ze ook een rendement krijgen, zowel financieel als sociaal. Dat gaat over bedragen van vijfhonderdduizend tot één miljoen euro. Dat is niet niks. En toch merk ik dat mensen die het goed hebben iets willen teruggeven. En het voelt anders dan vroeger. Vroeger gaf het me een kick als ik een huis verkocht. Nu voel ik vooral dankbaarheid”

Bedding creëren

“Ik wil vandaag bedding creëren. Dat kan fysiek zijn. Plekken waar mensen samenkomen, waar ze kunnen vertragen en reflecteren. Maar het gaat ook over mentale ruimte en over gesprekken en dingen bespreekbaar maken. Mijn boek De kwetsbare leider was daar een voorbeeld van. Ik heb daar ongelooflijk veel reacties op gekregen. Mensen die mij schreven dat dat voor hen belangrijk was. Dat het iets in beweging had gezet. Dat had ik nooit verwacht. Misschien is dat wat bedding is. Iets in gang zetten bij anderen zonder dat je weet waar dat naartoe gaat.”

Stilte en zoeken

“Wat voor mij ook belangrijk is, is stilte. Mijn beste ideeën komen wanneer het stil is. Er zit veel wijsheid in onszelf, maar we geraken daar vaak niet omdat het te druk is.” Joost is ook iemand die blijft zoeken. “Ik volg opleidingen, werk met coaches, probeer nieuwe dingen. Omdat ik nieuwsgierig wil blijven. Niet iedereen doet dat. En dat is oké. Maar voor mij voelt dat als mijn pad.”

Onderweg

“Niets is van mij alleen. Alles is het resultaat van mensen die mee gebouwd hebben, meegedacht hebben, meegedragen hebben. Mijn levenswerk gaat niet over hoe groot het bedrijf geworden is. Wat voor mij belangrijk is, is dat er iets blijft bestaan dat verder gaat zonder mij, iets dat blijft stromen. Projecten zoals de Toontjeshuizen. Mijn levenswerk is niet iets dat ‘af’ moet zijn. Het is eerder een pad zoals de Camino.” Joost verwijst naar de voettocht richting Santiago de Compostella die hij op zijn 50ste deed om terug te keren naar zijn kern. “ Je zet stappen en terwijl je stapt, ontvouwt het pad zich. En ik denk dat daar mijn echte levenswerk zit. Niet in wat ik gebouwd heb, maar in wat er ontstaat, onderweg.”